Toparlanıyoruz

Sn. Akıncı’ya Eski Eserler (Değişiklik) Yasası Hakkında Gönderilen Mektup.

Sayın Mustafa Akıncı,

Cumhurbaşkanı,

Lefkoşa.

07.02.2017

Konu :      Eski Eserler (Değişiklik) Yasası

 

30 Ocak 2017 tarihinde Cumhuriyet Meclisinde görüşülüp onaylanan ve yasal prosedür gereği onay ve Resmi Gazetede yayınlanıp yürürlüğe giriş için tarafınıza iletilecek olan Eski Eserler (Değişiklik) Yasası hakkındaki görüş ve değerlendirmelerimiz şöyledir;

“Kültür varlıkları”na yönelik yasal öngörüler,” Tarih, Kültür ve Doğa Varlıklarının Korunması” başlığı altında Anayasanın 39.Maddesinde yer almaktadır. Bu kapsamda hazırlanıp yürürlüğe giren Eski Eserler Yasası, Anayasanın öngördüğü “….özel mülkiyete konu olanlara getirilecek sınırlamalar ve bu nedenle hak sahiplerine yapılacak yardımlar ve sağlanacak bağışıklıklar yasa ile düzenlenir….”ifadelerine yönelik herhangi bir kural içermediği için, 1994 yılına kadar özellikle Lefkoşa ve Mağusa surlariçi olmak üzere birçok yerdeki kültür varlığının yok olmasına neden olmuştur. İşte bu acı deneyimlere son vermek için 1994 yılında 60/1994 sayılı Eski Eserler Yasası yürürlüğe konulmuş ve Anayasanın öngördüğü işlevler hayata geçirilmiştir. . İlgi yasanın “Amaç” başlığı ; (Bu Yasanın amacı, tarih öncesi ve tarih devirleri ile yakın geçmişten günümüze kadar gelen taşınır ve taşınmaz eski eserler ile doğa varlıklarının korunup yaşatılması için yapılması ve uyulması gerekli iş ve işlemlerle ilgili ilke ve uygulama esaslarını belirleyip düzenlemektir.) olmasına rağmen, “Eski Eserleri Koruma Fonunun Kuruluşu, Yönetimi ve Denetimi” başlığı altında olan 20. Maddesi, Anayasanın öngördüğü “…..hak sahiplerine yapılacak yardımlar ve sağlanacak bağışıklıklar yasa ile düzenlenir…. “  ifadesinin gereğini düzenlenmektedir. Şöyle ki ;

Eski eserleri koruma fonunun kuruluşu, yönetimi ve denetimi 20 Aşağıda belirlenen amaçlarda kullanılmak üzere Müdürlüğe bağlı  olarak “Eski Eserleri Koruma Fonu” kurulur:
(1) (A) Özel mülkiyete konu taşınmaz eski eserler ile devletin mülkiyetinde veya gözetim ve denetiminde bulunan taşınır ve taşınmaz eski eseri korumak, yaşatmak, bakım ve onarımlarını yapmak, restore etmek, belgelemek, tanıtmak ve bunlarla ilgili  her türlü iş ve işlemleri, bilimsel ve teknik çalışmaları yapmak ve/veya yaptırmak;
(B) Bu Yasa ve yukarıdaki (A) bendinde belirlenen amaçları gerçekleştirmek için ayni, nakdi, teknik ve gerekli diğer yardımları yapmak ve kredi vermek;

Bu madde içeriğinden de açıkca görüleceği gibi, Anayasanın 39.maddesinin öngördüğü işlemlerin düzenlenmesi, 60/1994 sayılı Eski Eserler Yasasının yukarıdaki 20.(1) (A) ve (B) maddesinde yer almakta olup Fon Gelirlerini açıklayan 20.(4) (B) maddesi de “Müze ve Ören yerlerine giriş ücretleri”ni fon kaynağı olarak düzenlemektedir. 2005 yılına kadar “kurumsal yapı” çerçevesinde işlev yapan “Eski Eserleri Koruma Fonu” , gelirlerinin tümünü kültürel mirasa yönelik kullanmasına ilaveten Müze ve Ören yerlerine yatırım yaparak gelirlerini de doğru orantılı olarak artırmıştır.Şöyle ki kuruluş yılı olan 1994 yılında geliri 50 000 İngiliz Pound civarında olan Fon, gelirini her yıl artırarak 2005 yılında yaklaşık    1000000 (Bir milyon) İngiliz Pound gelir sağlamıştı.

2005 yılında “Fon Kaynaklarının Kullanımına Yetki Veren Yasa”da yapılan değişiklikle, ilgi fonun tüm gelirleri, mali disiplin sağlanacağı gerekçesi ile Devlet Bütçesine gelir olarak aktarılmıştır. Ancak, bu gelirlerin ilgi daireye “gider” olarak aktarılması yasal olarak öngörülmesine rağmen, aksine ve de yasadışı olarak diğer kalemlere aktarılıp harcanmıştır. Bunun sonucu olarak, 2005 yılından günümüze kadar, Eski Eserler Dairesinin kültürel varlıkları korumaya yönelik çalışmaları yetersiz kalmaktadır. 10 Ocak 2014 tarihli Resmi Gazetenin 8 sayılı sayısında yayınlanan Eski Eserler (Değişiklik) Yasa Tasarısının bilgimize gelmesi ile birlikte Meclis Başkanı Sayın Sibel Siber’e gönderdiğimiz ve ekte fotokopisi sunulan yazı ile, konuya yönelik değerlendirmelerimizi iletmiş ve Tasarının görüşüleceği Meclis Alt Komitesine katılımımızın sağlanmasını rica etmiştik. Katıldığımız Komite toplantısında, komite üyesi olan tüm siyasi parti temsilcilerine görüş ve önerilerimizi aktarmış ve ilgi taslağın Komite gündeminden geri çekilmesine katkı sağlamıştık.

2014 yılında gündemden geri çekilen Eski Eserler (Değişiklik) Yasa Tasarısının yeniden gündeme getirilip geçtiğimiz günlerde Mecliste onaylandığını öğrenmiş bulunuyoruz. Toplumsal sorunlar çerçevesinde uğraş veren derneğimiz, bu bağlamda, ilgi yasaya yönelik mücadelesine devam etme kararlılığındadır.

İlgi Yasanın yayınlanıp yürürlüğe girmesi halinde, 1994 yılı öncesi yaşanan kültürel mirasın yok olma sürecinin yeniden yaşanması ne acıdır ki kaçınılmazdır. Kanaatimizce, 60/1994 sayılı Eski Eserler Yasasının gerçek amacı olan ve Anayasanın da öngördüğü  hak sahiplerine yapılacak yardımlar kıstasını karşılayan Eski Eserleri Koruma Fonunun iptali ; Anayasanın, Yasa ile ilgili öngörüsü ile çelişmektedir.

Konunun tarafınızdan değerlendirilip uygun bulunması halinde, Anayasanın 146 (1) maddesinin tarafınıza verdiği yetki çerçevesinde gereği için saygılarımızla arzederiz.

 

Temiz Toplum Derneği

Eki ; – Meclis Başkanına gönderilen yazı

Comments

comments

Yazar Hakkında Tüm yazıları gör

Toparlanıyoruz